على زمانى قمشه اى

452

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ميلادى يوليانى و گاه‌شمارى صفر تاريخ‌گذارى شده‌اند . امّا مهمترين اسناد تاريخ‌دار اسلامى ( عموما كتيبه‌هاى مساجد ، ساختمانهاى عمومى و سنگ مزارها ) با تاريخ صفر تاريخ‌گذارى شده‌اند . تاريخ صفر يك گاه‌شمارى شمسى است و مبدأ آن اول ژانويهء 38 ق م ، احتمالا زمانى است كه آوگوستوس اسپانيا را فتح كرد . نام ماه‌هاى اين گاه‌شمارى صورت تعريب‌شدهء نام لاتينى ماه‌هاى سال در گاه‌شمارى ميلادى است كه در آثار مورخان اسلامى ( مثلا ابن عاصم ثقفى ) ماه‌هاى عجم ناميده شده‌اند ( عجم توسعا به معناى غير مسلمانان ساكن اسپانياست ) . اين گاه‌شمارى بين قرنهاى پنجم تا پانزدهم ميلادى در اسپانيا و شمال افريقا رواج داشته است . اسناد اسلامى مورّخ به اين گاه‌شمارى عموما به اواخر قرن ششم هجرى قمرى به بعد تعلق دارند . در نمونه جالبى از اين اسناد ، كه قبر اسقفى در سيسيل است ، تاريخ ذكر شده براساس گاه‌شمارى هجرى قمرى و نام ماهها براساس گاه‌شمارى صفر است . در بعضى نوشته‌هاى مورخان اسلامى اسپانيا نيز تاريخ صفر در كنار تاريخ هجرى قمرى ذكر شده است . اگرچه در نام ماههايى كه ابن بشكوال ذكر كرده اركان مفارق گاه‌شمارى بيان نشده‌اند ، احتمالا نظر او معطوف به همين گاه‌شمارى صفر مىباشد . مسلمانان بجز گاه‌شمارى صفر ، گاه‌شمارى ديگرى با عنوان « گاه‌شمارى قرطبه » در اسپانيا ابداع كردند . اين گاه‌شمارى را دو تن از مسلمانان اسپانيا ( عريب بن سعد قرطبى و ربيع بن زيد ) براى حكم دوم ، نهمين فرمانرواى اموى اسپانيا ( حك : 350 - 366 ) ، طراحى نمودند . اين گاه‌شمارى براساس گاه‌شمارى صفر ابداع شده است امّا با اخذ بعضى ويژگيها و اركان گاه‌شماريهاى